สีประจำวันเกิดมาจากไหน: เทวดาประจำวัน เลขกำลังวัน และสีที่เคยเปลี่ยนไป

อาทิตย์แดง จันทร์เหลือง อังคารชมพู เรารู้กันตั้งแต่เด็ก แต่สีเหล่านี้มาจากไหน ทำไมตำราเก่าบางเล่มให้สีไม่ตรงกับที่ใช้ทุกวันนี้ และเกิดตีสามต้องนับเป็นวันไหน รวมคำตอบพร้อมแหล่งอ้างอิง

24 กันยายน 2569อ่านราว 6 นาที

สรุปสั้น ๆ

สีประจำวันที่ใช้กันทุกวันนี้: อาทิตย์แดง จันทร์เหลือง อังคารชมพู พุธเขียว พฤหัสบดีส้ม ศุกร์ฟ้า เสาร์ม่วง ส่วนคนเกิดวันพุธกลางคืนใช้สีของพระราหู คือดำหรือเทา
รากของสีมาจากเทวดาประจำวันในคัมภีร์เฉลิมไตรภพ แต่ชุดสีที่ใช้ทุกวันนี้เพิ่งลงตัวในสมัยหลัง ตำราเก่าบางเล่มให้สีต่างออกไป
เลขกำลังวัน 6 15 8 17 19 21 10 12 คือจำนวนสิ่งที่ใช้สร้างเทวดาแต่ละองค์ในตำนาน บวกกันได้ 108 พอดี
โหราศาสตร์ไทยเปลี่ยนวันตอนหกโมงเช้า ใครเกิดก่อนหกโมงเช้าจึงนับเป็นวันก่อนหน้า

ถามคนไทยว่าเกิดวันอะไร ส่วนใหญ่ตอบได้ทันที และหลายคนรู้สีประจำวันของตัวเองด้วย สีเหล่านี้อยู่ในชีวิตเราแบบไม่ต้องคิด ตั้งแต่เสื้อที่ใส่ในวันสำคัญไปจนถึงของชิ้นเล็กที่พกติดตัว แต่พอย้อนไปดูที่มา เรื่องกลับมีรายละเอียดมากกว่าที่หลายคนคิด และบางเรื่องที่เล่าต่อกันมาก็ไม่ตรงกับหลักฐานเท่าไหร่

เทวดาประจำวัน: ตำนานจากคัมภีร์เฉลิมไตรภพ

สีประจำวันผูกอยู่กับเทวดานพเคราะห์ คือเทวดาประจำดาวทั้งเก้า ตามคัมภีร์เฉลิมไตรภพ พระอิศวรสร้างเทวดาแต่ละองค์จากสัตว์หรือสิ่งต่าง ๆ ในจำนวนที่กำหนด ป่นให้ละเอียด แล้วห่อด้วยผ้าสีหนึ่ง เทวดาที่เกิดขึ้นจึงมีสีกาย พาหนะ และทิศประจำของตัวเอง เรื่องเดียวกันนี้ยังมีฉบับกลอนสวดชื่อ เฉลิมไตรภพ ซึ่งระบุว่าพระยาราชภักดี (ช้าง) แต่งในสมัยรัชกาลที่ 5

การ์ดสีประจำวันทั้งแปดแบบ พร้อมเทวดาประจำวัน สิ่งที่ใช้สร้าง พาหนะ และเลขกำลังวัน — เทวดาประจำวันทั้งแปด ตัวเลขบนการ์ดคือเลขกำลังวัน

วัน	สร้างจาก	สีกาย	พาหนะ
อาทิตย์ · พระอาทิตย์	ราชสีห์ 6 ตัว	แดง	ราชสีห์
จันทร์ · พระจันทร์	เทพธิดา 15 องค์	ขาวนวล	ม้า
อังคาร · พระอังคาร	กระบือ 8 ตัว	ทองแดง ห่อด้วยผ้าสีชมพูหม่น	กระบือ
พุธ · พระพุธ	ช้าง 17 เชือก	เขียว	ช้าง
พฤหัสบดี · พระพฤหัสบดี	ฤๅษี 19 ตน	ส้มแดง	กวาง
ศุกร์ · พระศุกร์	โค 21 ตัว	ฟ้า	โค
เสาร์ · พระเสาร์	เสือ 10 ตัว	ดำคล้ำ	เสือ
พุธกลางคืน · พระราหู	หัวกะโหลก 12 หัว	นิลออกทองแดง	ครุฑ

องค์ที่เก้าคือพระเกตุ สร้างจากพญานาค 9 ตัว แต่ไม่มีวันประจำ จึงไม่มีสีวันเกิด ตำราแต่ละฉบับยังเล่ารายละเอียดต่างกันเล็กน้อย ฉบับกลอนสวดให้พระพฤหัสบดีเป็นสีเหลือง บางตำราว่าพระพฤหัสบดีทรงละมั่ง หรือพระราหูทรงยักษ์ ตารางด้านบนยึดตามข้อมูลของกรมศิลปากร

เลขกำลังวัน มาจากตัวเลขในตำนาน

ตัวเลขในตำนานไม่ได้มีไว้เล่าเฉย ๆ ราชสีห์ 6 ตัว เทพธิดา 15 องค์ กระบือ 8 ตัว ช้าง 17 เชือก ฤๅษี 19 ตน โค 21 ตัว เสือ 10 ตัว และหัวกะโหลก 12 หัว คือกำลังพระเคราะห์ ที่คนทั่วไปเรียกว่า เลขกำลังวัน ในตำรามหาทักษา ตัวเลขชุดเดียวกันนี้ยังเป็นจำนวนปีที่ดาวแต่ละดวงเสวยอายุของคนเราด้วย

ลองบวกทั้งแปดตัวจะได้ 108 พอดี ส่วนพระเกตุไม่ได้เสวยอายุ จึงไม่นับรวม

เลขชุดนี้ยังใช้กันในชีวิตจริง สมาคมโหรแห่งประเทศไทยแนะนำให้สวดบทสวดประจำวันเกิดตามเลขกำลังวัน คนเกิดวันอาทิตย์สวด 6 จบ วันจันทร์ 15 จบ วันอังคาร 8 จบ วันพุธกลางวัน 17 จบ วันพุธกลางคืน 12 จบ วันพฤหัสบดี 19 จบ วันศุกร์ 21 จบ และวันเสาร์ 10 จบ

แล้วทำไมวันจันทร์เป็นสีเหลือง

ถ้าเทียบกับสีกายของเทวดา จะเห็นว่าบางวันตรง บางวันไม่ตรง อาทิตย์แดง พุธเขียว พฤหัสบดีส้ม และศุกร์ฟ้า ตรงกับสีกาย อังคารชมพูตรงกับสีผ้าที่ห่อ แต่วันจันทร์ที่ในตำนานเป็นขาวนวลกลับกลายเป็นเหลือง และวันเสาร์ที่เป็นดำคล้ำกลายเป็นม่วง

หลักฐานเก่าบอกว่าสีประจำวันเคยเปลี่ยนมาแล้ว ในนิทราชาคริต พ.ศ. 2422 วันอังคารเป็นชมพูและวันเสาร์เป็นม่วงอ่อนแล้ว แต่วันจันทร์ยังเป็นสีขาว วันพฤหัสบดีเป็นเหลือง และวันศุกร์เป็นน้ำเงิน ส่วนธงของนายเสือป่าในรัชกาลที่ 6 ใช้วันจันทร์สีเหลือง แต่วันศุกร์เป็นขาวและวันเสาร์เป็นดำ ชุดสีที่เราใช้ทุกวันนี้ลงตัวเมื่อไหร่และเพราะอะไร ยังไม่พบหลักฐานที่ชัดเจน

สรุปแบบตรงไปตรงมา สีประจำวันมีรากจากเทวดานพเคราะห์จริง แต่ไม่ได้ลอกมาตรง ๆ และเคยเปลี่ยนมาหลายครั้ง ถ้าเจอตำราสองเล่มให้สีไม่ตรงกัน ไม่ได้แปลว่าเล่มไหนผิดเสมอไป

สวัสดิรักษาของสุนทรภู่ พูดถึงสีอะไร

หลายคนอ้างกลอนสวัสดิรักษาของสุนทรภู่ว่าเป็นที่มาของสีเสื้อประจำวัน สุนทรภู่แต่งเรื่องนี้ถวายเจ้าฟ้าอาภรณ์ ราว พ.ศ. 2365–2367 ตามที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายไว้ ท่อนที่พูดถึงสีเป็นเรื่องการแต่งกายออกศึก ให้เลือกสีตามวันที่ไปรบ ไม่ใช่ตามวันเกิด

สีในกลอนก็ไม่ตรงกับชุดปัจจุบัน วันอาทิตย์สีแดง วันจันทร์นวลขาว วันอังคารม่วงปนคราม วันพุธสีแสด วันพฤหัสบดีเขียวเหลือง วันศุกร์สีเมฆหมอก และวันเสาร์สีดำ

สีวันพระราชสมภพ

การใช้สีวันพระราชสมภพเป็นธรรมเนียมในราชสำนักมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ภาพที่คนไทยจำได้ดีที่สุดคือเสื้อสีเหลืองในวันจันทร์ ในหลวงรัชกาลที่ 9 เสด็จพระราชสมภพวันจันทร์ที่ 5 ธันวาคม 2470 ในปี 2549 ซึ่งทรงครองราชย์ครบ 60 ปี หน่วยงานรัฐชวนข้าราชการใส่เสื้อเหลืองทุกวันจันทร์ ในหลวงรัชกาลที่ 10 ก็เสด็จพระราชสมภพวันจันทร์เช่นกัน ปี 2567 รัฐบาลจึงขอให้หน่วยงานรัฐใส่เสื้อเหลืองทุกวันจันทร์อีกครั้ง ในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ

สีฟ้าของวันแม่ก็มาจากหลักเดียวกัน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชสมภพวันศุกร์ที่ 12 สิงหาคม 2475

เกิดตีสาม นับเป็นวันไหน

โหราศาสตร์ไทยไม่ได้เปลี่ยนวันตอนเที่ยงคืนแบบปฏิทิน แต่เปลี่ยนตอนพระอาทิตย์ขึ้น ซึ่งตำราส่วนใหญ่ถือเวลา 06:00 น. เป็นเกณฑ์ คนที่เกิดหลังเที่ยงคืนแต่ก่อนหกโมงเช้า จึงนับเป็นคนเกิดวันก่อนหน้า

เกิดวันอังคาร เวลา 03:00 น. นับเป็นคนเกิดวันจันทร์
เกิดวันพุธ เวลา 06:00–17:59 น. เป็นพุธกลางวัน ดาวพุธ สีเขียว
เกิดวันพุธ ตั้งแต่ 18:00 น. จนถึงก่อน 06:00 น. ของเช้าวันพฤหัสบดี เป็นพุธกลางคืน ดาวราหู
เกิดวันพฤหัสบดี เวลา 04:30 น. จึงเป็นพุธกลางคืนเช่นกัน

บางระบบคำนวณใช้เวลาพระอาทิตย์ขึ้นจริงของวันและสถานที่เกิดแทนหกโมงเช้า และฉบับกลอนเฉลิมไตรภพให้เวลาของพระราหูเริ่มตั้งแต่พลบค่ำ ถ้าคุณเกิดใกล้หกโมงเช้าหรือหกโมงเย็น ลองถามผู้รู้ที่คุณเชื่อถือว่าใช้เกณฑ์ไหน

ใช้สีวันเกิดให้สนุก

สีประจำวันเป็นธรรมเนียมที่ทำให้ชีวิตมีสีสัน ไม่ใช่กฎที่ต้องทำตามทุกข้อ หลายคนเลือกใช้กับของชิ้นเล็กที่อยู่กับตัวทุกวัน เช่น เคสโทรศัพท์ กระเป๋าสตางค์ หรือชาร์มบนสายนาฬิกา ได้ใส่สีของตัวเองทุกวันโดยไม่ต้องเปลี่ยนทั้งชุด

ถ้าอยากรู้ว่าสีไหนเสริมเรื่องอะไร และสีไหนควรเลี่ยง อ่านต่อเรื่องทักษา หรือใส่วันเกิดและช่วงเวลาเกิดในหน้าหาชาร์มมงคลประจำวันเกิด ระบบนับวันตามหลักเดียวกับบทความนี้ คือเปลี่ยนวันตอนหกโมงเช้า และแยกพุธกลางวันกับพุธกลางคืนให้เอง